Fundusze norweskie i EOG wspierają polską kulturę

Fundusze norweskie i EOG są formą bezzwrotnej pomocy przyznanej przez Norwegię, Islandię i Liechtenstein nowym członkom UE. W zamian państwa-darczyńcy korzystają z dostępu do rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, mimo że nie są jej członkami. Jednym z obszarów wsparcia o najwyższej kwocie dofinasowania jest ochrona dziedzictwa kulturowego.

80 mln euro wynosi pula dwóch programów poświęconych kulturze w obecnej edycji Funduszy norweskich i EOG. Dzięki tym środkom, obiekty dziedzictwa kulturowego odzyskują swój dawny blask, a oferta kulturalna ulega poszerzeniu.

Programy podzielono ze względu na charakter realizowanych projektów. Pierwszy – Konserwacja i rewitalizacja dziedzictwa kulturowego, obejmuje projekty infrastrukturalne. Realizowane są liczne rewitalizacje, konserwacje, renowacje i adaptacje historycznych obiektów i zespołów zabytkowych wraz z otoczeniem na cele kulturalne. Ponadto wspierana jest budowa, rozbudowa, remonty instytucji kultury o istotnym wpływie na społeczno-ekonomiczny rozwój regionu. Ważnym komponentem jest konserwacja zabytków ruchomych oraz zabytkowych księgozbiorów, archiwaliów i zbiorów audiowizualnych. Podążając za potrzebami współczesnego świata, wspierany jest także rozwój zasobów cyfrowych w dziedzinie kultury, w tym: digitalizacja zabytków ruchomych oraz zabytkowych księgozbiorów, zbiorów piśmienniczych, archiwaliów i zbiorów audio, audiowizualnych i filmowych oraz tworzenie wirtualnych instytucji kultury.

Wśród przykładów projektów można wskazać m.in.:

Centrum Historii Zajezdnia we Wrocławiu

Koszt projektu całkowity: 36,08 mln zł
Kwota dofinansowania: 15,02 mln zł

Projekt miał na celu stworzenie nowoczesnych przestrzeni wystawienniczych, które służyć będą prezentacji powojennej historii miasta i całego Dolnego Śląska. W wyniku przeprowadzonych prac powstało Centrum Historii Zajezdnia. Projekt realizowany był z trzema partnerami, w tym z partnerem z Polski – Polskim Ośrodkiem Pamięć i Przyszłość oraz instytucjami z Norwegii – The Regional State Archives in Trondheim oraz Opplandsarkivet Avdeling Maihaugen w Lillehamer.

fot. 2M System Mariusz Młynarczyk
(źr. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego)

Centrum Historii Zajezdnia we Wrocławiu

Renowacja i adaptacja na cele kulturalne zabytkowego budynku suszarni Muzeum Papiernictwa w Dusznikach Zdroju

Koszt projektu całkowity: 9,56 mln zł
Kwota dofinansowania: 6,68 mln zł

Projekt obejmuje prace budowlane i konserwatorskie w budynku suszarni. Zakupiony zostanie system gaszenia mgłą wodną, który zostanie zainstalowany w całym kompleksie. Nowoczesny system przeciwpożarowy zapewni niezbędny stopień ochrony obiektu. Zbiory muzealne poddane zostaną konserwacji oraz digitalizacji, zaplanowano m.in. digitalizację unikatowych zbiorów filigranów oraz portretów byłych właścicieli młyna papierniczego.

Dzięki przebudowie budynku suszarni powstanie nowa przestrzeń przeznaczona do prowadzenia działalności kulturalnej. Nowoczesne sale wystawiennicze oraz wnętrza edukacyjno-warsztatowe przyczynią się do poszerzenia oferty Muzeum. W ramach nowego programu odbywać się będą liczne wystawy, warsztaty i inne projekty edukacyjne, w tym spotkania dotyczące różnorodności kulturowej.

fot. 2M System Mariusz Młynarczyk
(źr. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego)

Renowacja i adaptacja na cele kulturalne zabytkowego budynku suszarni Muzeum Papiernictwa w Dusznikach Zdroju

Centrum Konserwacji Wraków Statków wraz z Magazynem Studyjnym – budowa infrastruktury kultury Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku

Koszt projektu całkowity: 27,21 mln zł
Kwota dofinansowania: 22,29 mln zł

W ramach inwestycji zostało utworzone Centrum Konserwacji Wraków Statków wraz z Magazynem Studyjnym. Nadrzędnym celem projektu jest ochrona, zachowanie i udostępnienie morskiego dziedzictwa kulturowego dla przyszłych pokoleń. Siedziba nowej placówki powstała w centrum Tczewa, gdzie działa Muzeum Wisły, inny oddział Narodowego Muzeum Morskiego. Nowoczesny obiekt swoją formą nawiązuje do sąsiednich XIX-wiecznych budynków.

Utworzona instytucja łączy dwie ważne funkcje – konserwację oraz funkcję wystawienniczą. Jedno z najważniejszych miejsc w nowym budynku stanowi Magazyn Studyjny, w którym zaprezentowane są zabytki wielkogabarytowe, w tym historyczne jachty oraz fragmenty wraków statków i łodzi. Przedmiotem projektu jest także konserwacja tych cennych zabytków. Z tego powodu, na terenie nowego budynku dużą przestrzeń zajmują pracownie konserwatorskie.

fot. 2M System Mariusz Młynarczyk
(źr. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego)

Centrum Konserwacji Wraków Statków wraz z Magazynem Studyjnym – budowa infrastruktury kultury Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku

Budowa Międzynarodowego Centrum Kultury Nowy Teatr w Warszawie

Koszt projektu całkowity: 27,58 mln zł
Kwota dofinansowania: 19,12 mln zł

Nowy Teatr w Warszawie jest młodą placówką, która swoją działalność rozpoczęła w sezonie 2008/2009 r. realizacją spektaklu (A)pollonia" w reżyserii Krzysztofa Warlikowskiego.

Celem projektu jest zwiększenie dostępności do oferty kulturalnej Nowego Teatru oraz ochrona i adaptacja zabytkowego obiektu na siedzibę instytucji. W ramach inwestycji została przewidziana przebudowa zabytkowej hali warsztatowej i budynku administracyjnego oraz zagospodarowanie otoczenia obiektów na siedzibę Nowego Teatru. W poprzemysłowym budynku powstała wielofunkcyjna przestrzeń, która służy realizacji spektakli i widowisk artystycznych o różnym charakterze i skali. Dzięki dużej powierzchni oraz wyjątkowej konstrukcji możliwa jest każdorazowa aranżacja sceny i widowni do potrzeb danego spektaklu lub akcji artystycznej.

fot. 2M System Mariusz Młynarczyk
(źr. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego)

Budowa Międzynarodowego Centrum Kultury Nowy Teatr w Warszawie

Rewitalizacja – remont i przebudowa zabytkowego obiektu Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie

Koszt projektu całkowity: 9,49 mln zł
Kwota dofinansowania: 6,57 mln zł

Celem projektu jest kultywowanie tradycji i historii Teatru im. J. Słowackiego oraz stworzenie unikatowej oferty kulturalnej, artystycznej i edukacyjnej. Realizacja inwestycji doprowadziła do poprawy warunków i zasobów technicznych instytucji, a także do upowszechniania wiedzy na temat dziedzictwa kulturowego teatru polskiego. Przedmiot projektu obejmował przebudowę i kompleksowy remont zabytkowego budynku, w którym mieścił się dotychczas magazyn Teatru. Przewidziano szereg działań konserwatorskich, modernizacyjnych i budowlanych, które pozwoliły na zaaranżowanie przestrzeni zgodnie z potrzebami Teatru. Wnętrza dawnego magazynu zostały zaadaptowane na cele kulturalne i edukacyjne, a teren wokół obiektu zagospodarowany. Ponadto, zakupione zostało niezbędne wyposażenie, w tym nowoczesna infrastruktura techniczna, a najważniejsze obiekty ze zbiorów Teatru zostały poddane digitalizacji.

fot. 2M System Mariusz Młynarczyk
(źr. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego)

Rewitalizacja – remont i przebudowa zabytkowego obiektu Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie

Prace remontowo – konserwatorskie i cyfryzacja zasobów Muzeum – Zamku w Łańcucie

Koszt projektu całkowity: 23,16 mln zł
Kwota dofinansowania: 16,03 mln zł

Projekt ma na celu zabezpieczenie i wzrost dostępności dziedzictwa kulturowego Muzeum – Zamku w Łańcucie. W ramach inwestycji przeprowadzone zostaną prace remontowe i konserwatorskie dachu wraz z więźbą dachową, drewnianych elementów, stolarki okiennej oraz rynien. Obiekt zostanie zabezpieczony dzięki wymianie instalacji odgromowej i ociepleniu stropów. Działania naprawcze obejmą również wnętrze Zamku. Przeprowadzone zostaną kompleksowe prace konserwatorskie wystroju wnętrz na I i II piętrze obiektu oraz konserwacja mebli w wybranych pomieszczeniach. Zakres projektu obejmuje również cyfryzację zbiorów Muzeum Zamku w Łańcucie, w tym digitalizację odnowionych wnętrz na II piętrze oraz digitalizację kolekcji naczyń toaletowych i kuchennych.

Dodatkowo, projekt będzie promował różnorodność kulturową poprzez działania kulturalno–edukacyjne na temat mniejszości narodowych, w szczególności Ukraińców, Żydów, Łemków, zamieszkujących powiat łańcucki.

fot. 2M System Mariusz Młynarczyk
(źr. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego)

Prace remontowo – konserwatorskie i cyfryzacja zasobów Muzeum – Zamku w Łańcucie

Drugi program Promowanie różnorodności kulturowej i artystycznej w ramach europejskiego dziedzictwa kulturowego realizowany jest w ramach projektów partnerskich – współpracy instytucji z Polski oraz Norwegii, Islandii i Liechtensteinu. Współfinansuje tzw. projekty „miękkie”, których celem jest poszerzenie oferty kulturalnej i różnorodności prezentowanych wydarzeń artystycznych. Katalog działań jest szeroki i obejmuje m.in. organizację wydarzeń artystycznych; wspieranie współpracy oraz wymiany artystów, współpracę szkół i uczelni artystycznych, ekspertów z obszaru dziedzictwa kulturowego oraz instytucji kultury i archiwów.

Promowanie różnorodności kulturowej i artystycznej poprzez nawiązanie współpracy Akademii Muzycznej im. G. i K. Bacewiczów w Łodzi z Orkiestrą Kameralną Telemark

Partner: Telemark Chamber Orchestra
Koszt projektu całkowity: 1,38 mln zł
Kwota dofinansowania: 1,38 mln zł

Celem projektu realizowanego przez Akademię Muzyczną w Łodzi w partnerstwie z Orkiestrą Kameralną z Telemarku jest nawiązanie trwałej współpracy pomiędzy instytucjami. Do najważniejszych aspektów współpracy należy wymiana doświadczeń oraz wiedzy, jak również integracja środowiska artystycznego muzyków kameralnych, a przede wszystkim współtworzenie muzyki. Działania projektowe mają również na celu popularyzację muzyki kameralnej wśród odbiorców w Polsce oraz Norwegii.

fot. 2M System Mariusz Młynarczyk
(źr. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego)

Promowanie różnorodności kulturowej i artystycznej poprzez nawiązanie współpracy Akademii Muzycznej im. G. i K. Bacewiczów w Łodzi z Orkiestrą Kameralną Telemark

PUNKT EKLEKTIK SESSION

Partner: Stiftelsen Punkt
Koszt projektu całkowity: 1,22 mln zł
Kwota dofinansowania: 1,05 mln zł

Projekt pn. „Punkt Eklektik Session” miał na celu połączenie dwóch muzycznych platform artystycznych: festiwalu artystycznego PUNKT oraz wrocławskiego Stowarzyszenia Eklektik na rzecz integracji międzykulturowej oraz rozwoju środowisk artystycznych. Głównym zamierzeniem było wzmocnienie dialogu oraz zacieśnienie współpracy pomiędzy artystami z Polski i Norwegii, a także zaprezentowanie dorobku artystycznego twórców polskich oraz norweskich, w tym prezentacja innowacyjnego festiwalu Punkt w Polsce.

fot. 2M System Mariusz Młynarczyk
(źr. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego)

PUNKT EKLEKTIK SESSION

Poznanie przez taniec

Partner: Den Norske Opera & Ballett
Koszt projektu całkowity: 1,22 mln zł
Kwota dofinansowania: 1,22 mln zł

Celem partnerskiego projektu Teatru Narodowego – Opery Narodowej i Den Norske Opera & Ballet było stworzenie platformy dialogu międzykulturowego dla młodzieży z Polski i Norwegii.

Efektem finalnym współpracy dwóch narodowych instytucji kultury stał się polsko-norweski spektakl taneczny, który został pięciokrotnie zaprezentowany na deskach Teatru Narodowego – Opery Narodowej i Den Norske Opera & Ballet. W ramach działań przewidziano warsztaty taneczne dla młodzieży. Nad przedstawieniem pracowali choreografowie z obu krajów. Niezwykle istotnym elementem spektaklu była muzyka współczesnych kompozytorów. W przypadku polskich choreografii jest to muzyka Wojciecha Kilara, w przypadku norweskich - Ragnar Bjerkreima i Terje Isungseta.

fot. 2M System Mariusz Młynarczyk
(źr. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego)

Polsko - norweskie ludowe inspiracje taneczne

Drewniany skarb. Chroniąc dziedzictwo kreujemy przyszłość

Partner: Norsk Institut For Kulturminneforskning, Vestfoldmuseene IKS
Koszt projektu całkowity: 900,55 tys. zł
Kwota dofinansowania: 784,5 tys. zł

Ośrodek "Brama Grodzka - Teatr NN" promuje i upowszechnia dziedzictwo kulturowe i historyczne Lublina oraz Lubelszczyzny. Zabytkowa architektura drewniana miasteczek bez wątpienia stanowi jeden z charakterystycznych elementów kulturowego krajobrazu regionu. Ideą projektu pn. „Drewniany skarb. Chroniąc dziedzictwo kreujemy przyszłość” było dokumentowanie oraz przekazywanie wartości kulturowych, które przejawiają się w tradycyjnej drewnianej zabudowie miasteczek Lubelszczyzny oraz dziedzictwie Norwegii. Podjęte działania prowadziły do uwrażliwienia społeczności lokalnych na problem degradacji tego typu dziedzictwa oraz zwiększyć zaangażowanie i aktywizację mieszkańców w rozwój regionu.

fot. 2M System Mariusz Młynarczyk
(źr. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego)

Drewniany skarb. Chroniąc dziedzictwo kreujemy przyszłość

BodyCONSTITUTION: Międzykulturowy dialog o treningu aktora - cykl sesji warsztatowych, akademii i seminariów z udziałem studentów szkół teatralnych z Polski i Norwegii.

Partner: Oslo National Academy of the Arts
Koszt projektu całkowity: 1,31 mln zł
Kwota dofinansowania: 849,68 tys. zł

Ideą projektu Instytutu im. Jerzego Grotowskiego oraz Oslo National Academy of Arts była wymiana doświadczeń, wiedzy i technik dotyczących treningu aktorskiego. Współpraca dotyczyła głównie pracy aktora, samokształcenia, otwarcia się na nowe metody pracy teatralnej. Za sprawą dialogu międzykulturowego i konfrontacji wypracowanych technik treningu z metodami pracy artystów z innych kręgów kulturowych, możliwy był rozwój twórczych metod pracy artystycznej.

fot. 2M System Mariusz Młynarczyk
(źr. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego)

BodyCONSTITUTION: Międzykulturowy dialog o treningu aktora - cykl sesji warsztatowych, akademii i seminariów z udziałem studentów szkół teatralnych z Polski i Norwegii.